Nghề chầm lá cây dừa nước ở Trà Vinh

Nghề chằm lá dừa nước đã có từ lâu đời ở vùng sông nước miền Tây Nam Bộ. Tại Trà Vinh, nghề chầm lá cũng được duy trì và phát triển cho đến ngày nay.

Miền Tây Nam Bộ là vùng sông nước nên lá dừa nước phát triển rất dày đặc. Chính vì thế, từ lâu người dân nơi đây đã biết tận dụng lá dừa nước để che nắng, che mưa, làm mái ấm trú ngụ cho gia đình. Dần dần, tấm lá chầm được định hình và được mọi nhà ưa chuộng khiến nó trở nên loại sản phẩm có giá trị kinh tế đáp ứng nhu cầu thị trường xa gần.

Ở Trà Vinh, nghề chầm lá chủ yếu sản xuất ở quy mô hộ gia đình. Chầm lá là công việc đòi hởi sự khéo léo, nên hầu hết là do phụ nữ làm. Vì vốn là một nghề truyền thống nên ở đây cả trẻ em và người già đều có thể làm được một cách thành thạo.

Ảnh. Lá cần đốp (nguồn: Dân Việt báo)

Chầm lá được tiến hành qua nhiều công đoạn khác nhau.

Đầu tiên là công đoạn đốn lá. Khi đốn lá phải dùng dao thật bén để sống lá không bị hư. Người ta chọn những tàu lá khỏe, thân to để đốn, chừa lại những tàu lá non để dưỡng sức cho lá và để sau này khai thác tiếp.

Đốn xong, người ta tiến hành róc lá (người dân nơi đây gọi là đỗ lá). Khi đỗ phải thật khéo tay tránh làm rách lá và cho lá nằm về một phía để tiện cho việc gom, bó. Sau khi đỗ lá xong sẽ bó lá lại thành từng bó để tiện cho việc vận chuyển.

Còn sống lá sẽ được dùng làm hom. Mỗi sống lá sẽ được chẽ làm hai với độ dài khoảng 2 mét, sau đó mang đi phơi nắng cho thân hom được cứng và ốp sát lại với nhau.

“ Ở nhà ai rảnh thì chầm, rảnh giờ nào chầm giờ đó, được bao nhiêu đỡ bấy nhiêu. Thường thì khoảng 170 ngàn/ một trăm lá thôi nhưng không chầm thì thấy thiếu thiếu.” Cô Mười – ấp Hưng 1, xã Bình Phú, huyện Càng Long, Trà Vinh cho biết.

Lạt dùng để chầm lá được lấy từ cây cà bắp (tức cây dừa nước còn non). Tách cây cà bắp làm hai sau đó tách lấy từng sợi lạt ra khỏi thân cà bắp và mang phơi nắng. Dùng dao tề đầu lạt cho thật bén và xé lạt làm hai mảnh để sợi lạt được dẻo dai hơn. Để đầu lạt được cứng và bén hơn người ta thui lạt trên ngọn lửa.

Sau khi các công đoạn chầm lá đã hoàn tất người ta sẽ chọn nơi có bóng mát để chầm. Hom để bên phải, lá để trái, lạt thì nơi nào thuận tiện nhất cho người chầm.

Đầu tiên lấy một cây hom để bên hong, kế đến lấy một miếng lá tốt kèm theo hai miếng lá nhỏ và xấu hơn được giấu kỹ càng phía dước ốp sát vào thân hom sau đó xỏ lạt và rút thật chặt. Lấy cặp lá đầu tiên làm chuẩn và cứ thế ốp lá, xỏ lạt đến hết thân hom. Cuối cùng rút lạt thật chặt tránh để lá tuột khỏi hom.

Những tấm lá thành phẩm sẽ được dùng để lợp nhà, làm vách, làm chuồng gia súc, gia cầm… Lợp nhà bằng tấm lá chầm sẽ mát mẻ hơn so với mái tôn, mái ngói mà lại mang vẻ đẹp dân dã của miền sông nước nên được mọi người rất ưa chuộng. Vì thế, tấm lá chầm được vận chuyển đến những vùng miền khác nhau để tiêu thụ, làm nên biết bao mái ấm cho người dân.

Nghề chầm lá dừa nước đã gắn bó lâu đời với người dân Trà Vinh nói riêng và người dân miền Tây Nam Bộ nói chung. Nó đã trở thành một nghề truyền thống vừa mang lại giá trị kinh tế vừa mang nét đẹp hồn quê của miền sông nước.

Theo baochi.edu.vn