Đôi nét về cây Dừa nước

Tên việt nam: Cây dừa nước hay còn gọi là cây dừa cạn, gồm hai loại, một loại hoa trắng và một loại hoa đỏ.

Tên khoa học:: Jussiaea - Repens. Linn.

Họ: thuộc họ cau - Arecaceae

1. Đặc điểm sinh học cây dừa nước

- Thân cây: Thân cây mọc nổi trên mặt nước, hay mọc trên cạn, nếu mọc ở dưới nước thì trên mỗi đốt nổi trên mặt nước, thường bén rễ ở các mấu, và có phao nổi xốp hình trứng, nếu mọc ở trên cạn thì thân cây đứng, cao độ 30-50cm.

- Lá: Lá đơn tính, mọc đối, hình trứng ngược, hoặc dạng hình tròn dài, đến phần cuống hơi hẹp lại, đầu tù hay hơi tròn, dài độ 1,5-4cm.

- Hoa: Hoa mọc đơn ở nách lá, màu trắng hay màu đỏ, cuống dài độ 1 cm. Đài hoa có 5 răng, nhụy 10, bầu hạ 5 ô. Quả nang hình trụ hoặc hình trứng tròn, gốc hẹp, dài 2-3cm, đường kính độ 3mm, trên mặt có lông, hạt nhỏ nhiều.

- Hoa quả: Ra hoa vào mùa Hè, Thu.

Nơi thường mọc: Mọc hoang ở nhiều đồng ruộng, sông, ao, hồ, trong nước ta.

2. Phân bố

Dừa nước mọc trong những vùng sình lầy dọc theo bờ sông, hay vùng ven cửa biển có thủy triều lên xuống, có nước chảy chậm bồi đắp phù sa dinh dưỡng. Nếu để tự nhiên, dừa nước sẽ phát tán sinh sôi nảy nở theo sự đưa đẩy của thủy lưu. Dừa nước rất thường gặp dọc theo bờ biển và các cửa sông đổ vào Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, từ Bangladesh tới các hải đảo Thái Bình Dương. Loài dừa nước có thể sống còn qua một thời kỳ khô ráo ngắn hạn. Dừa nước được coi như một loài thực vật đang có nguy cơ bị diệt chủng tại Singapore. Ngoài ra dừa nước còn có ở một số nước Đông Nam Á như: Philipines, Malaysia, Thái Lan…

Ở Việt Nam dừa nước tập trung chủ yếu ở vùng Nam Bộ như: thành phố Hồ Chí minh, và các tỉnh miền tây nam bộ.

3. Giá trị sử dụng

Dừa nước là loại cây có nhiều giá trị sử dụng trong đời sống của nhân dân không những quanh vùng có dừa nước mà cho cả các vùng lân cận.Lá dừa nước được dùng phổ biến nhất là làm lá lộp nhà, dùng để trầm lá… một thiên(1000 đôi lá)  lá dừa nước khô khoảng từ 900.000- 1.000000 đồng. 

Ngoài ra:  làm rổ rá, Lá dừa nước thật non còn dược dùng để làm giấy vấn thuốc lá. Làm củi đốt, làm lá gói bánh….

Thân dừa: dùng làm nang, giá nang được chẻ và phơi khô từ 70 - 75.000 đồng/thiên (1.000 cọng nang), giá nang có tăng giảm phụ thuộc vào nhu cầu của thị trường và diện khai thác của cây dưa.

Cuống hoa dừa nước (quài dừa) chưa nở hoa có thể được trích lỗ hứng nhựa ngọt làm một thứ rượu mà người Philippines gọi là tuba. Họ cũng để nhựa ấy tự lên men thành một loại dấm nguyên chất, đặc sản của tỉnh Paombong, Bulacan. Mầm dừa non ăn được, cũng như những cánh hoa nở có dùng như trà (chè). Cái (thịt) dừa non thì dược dùng vào các món giải khát khác nhau, tuỳ theo quốc gia kể trên. Trên đảo Roti và Savu, người ta cho lợn (heo) ăn dừa nước vào mùa khô để thịt heo sẽ ngọt. Lá dừa nước thật non còn dược dùng để làm giấy vấn thuốc lá. 

Mật nhựa dừa nước có nồng độ đường rất cao. Khi dùng để lên men rượu cồn, 1 ha có thể sản xuất được 15.000 đến 20.000 lít nhiên liệu xanh, so với 5.000-8.000 lít nếu dùng mía đường, hay 2.000 lít nếu dùng ngô (bắp).

Trái dừa nước dùng làm thực phẩm: làm mứt, nấu chè, ăn trực tiếp…

Ngoài ra nó còn có giá trị dựơc liệu: Tính vị: Vị nhạt, tính lạnh.

Tác dụng sinh lý: Thanh nhiệt, lợi tiểu, mát huyết, tiêu sưng, tiêu độc.

Chủ trị: Cảm sốt, ho nóng, nóng nảy bứt rứt, tiểu ra chất đục, sưng lở, chấn thương do té ngã, bị đánh đập, cao huyết áp, rắn cắn.

Cách dùng:Bệnh cao huyết áp: Dùng từ 1-2 lượng, sắc chung với 2-3 lượng râu ngô (bắp) uống như dùng nước chè hàng ngày.

Cảm sốt, ho, nóng nảy bồn chồn, bứt rứt: Dùng từ 3-4 lượng, sắc đặc, uống ngày 3 lần, sáng, trưa, tối.

Tiểu ra chất đục: Dùng từ 2-3 lượng sắc chung với 1-2 lượng cây mã đề, uống ngày 3 lần.

Sưng lở: Dùng từ 3-5 lượng, sắc đặc uống, ngoài dùng lá giã nhuyễn đắp lên chỗ sưng lở. Nếu chỗ sưng, lở, trước khi đắp phải dùng một miếng gạc sạch rồi đắp lá ra phía ngoài của miếng gạc.

Chữa rắn cắn: Uống trong, ngoài đắp lá đã giã nhuyễn.

Ngoài ra rừng dừa nước có thể tổ chức du lịch sinh thái.

Rể dừa nước có tác dụng giữ đất, bồi đắp phù xa...

4. Kết luận:

Dừa nước là loại cây lâm sản ngoài gỗ đa tác dụng, nó mang lại nguồn lợi lớn cho người dân quanh vùng có trồng dừa. Hiện nay con người vẫn chưa khai thác hết giá trị mà dừa nước mang lại.

Nguồn: Internet